Αρθρα

Φανταστικοι Φιλοι στην Παιδικη Ηλικια

-Μαμά σήμερα θα φάει μαζί μας και ο Έρικ, χρειάζεται πιάτο και μαχαιροπίρουνα όπως και εγώ.

 - Η μαμά είναι απολύτως σίγουρη ότι κανένα κουδούνι δεν χτύπησε και κανείς επισκέπτης ονόματι Έρικ δεν υπάρχει στο σπίτι. Ξαφνιάζεται και ρωτά την κορούλα της.

- Ποιος είναι ο Έρικ, κοριτσάκι μου;

- Ο καινούριος μου φίλος μαμά να δες τον, και η μικρή δείχνει τον αέρα.

 

Φανταστικοί Φίλοι στην Παιδική Ηλικία

Οι Φανταστικοί Φίλοι αποτελούν ένα φυσιολογικό και αναμενόμενο αναπτυξιακό φαινόμενο. Σχεδόν ένα στα δύο (1/2) παιδιά έχει έναν ή περισσότερους φανταστικούς συντρόφους. Αν ορίζαμε την έννοια του φανταστικού φίλου θα λέγαμε ότι είναι ένα φανταστικό πρόσωπο που το παιδί μεταχειρίζεται ως να έχει αυτόνομη ψυχολογική ύπαρξη. Έχει μιαν αίσθηση πραγματικότητας και ασυνήθιστης ζωντάνιας για το παιδί, το οποίο αναγνωρίζει ωστόσο τη φανταστική ποιότητα της φύσης αυτού του συντρόφου. Η παρουσία του στη ζωή του παιδιού έχει συνήθως μεγάλη χρονική διάρκεια. Η Svendsen (1934) προσδιορίζει το φαινόμενο ως έναν αόρατο χαρακτήρα που κατονομάζεται και αναφέρεται σε συζητήσεις με άλλα πρόσωπα ή παίζεται άμεσα (από το ίδιο το παιδί) για μια χρονική περίοδο, τουλάχιστον μερικών μηνών, έχοντας για το παιδί έναν αέρα πραγματικότητας, αλλά καμιά φαινομενικά αντικειμενική βάση. Η παρουσία των φανταστικών φίλων στη ζωή του παιδιού κάθε άλλο παρά με θετικές επιδράσεις έχει σχετιστεί στη βιβλιογραφία. Η κοινωνικότητα, η φαντασία, η γλώσσα, η κατανόηση του νου και το παιχνίδι είναι μερικοί τομείς που ευεργετούνται όταν το παιδί αποκτά κάποιον φανταστικό σύντροφο.

- Tο όνομα του είναι Έρικ, όπως τον αρκούδος που βλέπω στην τηλεόραση

Οι φανταστικοί φίλοι μπορεί να στερούνται σωματικής υπόστασης αλλά έχουν ονόματα κλήσης και αναφοράς, ονόματα που δίνει το ίδιο παιδί στο φανταστικό του φίλο. Συχνά είναι συνηθισμένα. Οι κυριότερες πηγές των ονομάτων είναι χαρακτήρες υπαρκτοί, αντικείμενα αγάπης και θαυμασμού για το παιδί άλλοτε λέξεις που δεν είναι απολύτως κατανοητές ή ήρωες παραμυθιών και κινουμένων σχεδίων.

- Ο Έρικ μερικές φορές φέρνει και τους φίλους του για να παίξουμε

Ένας φανταστικός φίλος μπορεί να μην είναι αρκετός για το παιδί. Ο αριθμός των φανταστικών συντρόφων μπορεί και να ποικίλει από έναν ως μερικές δεκάδες. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση ενός αγοριού που είχε τόσους στρατιώτες όσους χρειαζόταν για να τον φυλάνε ανάλογα με τις συνθήκες στις οποίες βρισκόταν (όταν πήγαινε βόλτα ήταν περισσότεροι ενώ όταν έκανε μπάνιο δεν χρειάζονταν δα και τόσους πολλούς!). Ο Harriman (1937) αναφέρει την περίπτωση ενός κοριτσιού που στην ηλικία των εννέα χρόνων ανέπτυξε τρεις φανταστικούς συντρόφους οι οποίοι σταδιακά αυξήθηκαν σε είκοσι πέντε. Αναφορικά με τη μορφή που έχουν οι φανταστικοί σύντροφοι, συνηθίζουν να είναι είτε άνθρωποι είτε ζώα αλλά δεν λείπουν όμως και μορφές όπως αυτή ενός αντικειμένου ή κάποιου φανταστικού όντος.

Αν και η έρευνα επί του φαινομένου είναι διαρκής, πρώιμες έρευνες δείχνουν ότι τα περισσότερα παιδιά παρουσιάζονται απρόθυμα να μοιραστούν το φανταστικό τους σύντροφο στο παιχνίδι με άλλα παιδιά. Πολύ σημαντικό στοιχείο αποτελεί το γεγονός ότι οι φανταστικοί σύντροφοι σπανίως μεταφέρονται στο σχολείο και φαίνεται ότι δημιουργούνται και παίζονται κυρίως στο χώρο του σπιτιού για αυτό και οι γονείς είναι οι τυχεροί που αποτελούν τους αποδέκτες αυτής της αναπτυξιακής αποκάλυψης. Οι φανταστικοί σύντροφοι των παιδιών είναι εξίσου σημαντικά πρόσωπα όπως είναι οι γονείς, θέση που οι μεγάλοι αργούν να κατανοήσουν θεωρώντας ότι είναι απλώς ένα ακόμα παιχνίδι για το παιδί τους που αργά ή γρήγορα θα βαρεθεί. Είναι λοιπόν σημαντικοί οι φανταστικοί φίλοι για το παιδί καθώς καλύπτει εκάστοτε ανάγκες που μπορεί να προκύψουν στην παιδική ηλικία, ανάγκες πολυσύνθετες και ατομικές. Μπορεί να είναι σύντροφος στο παιχνίδι, φίλος του παιδιού για να ξεπεράσει φόβους σε αγχογόνες καταστάσεις, φίλος για να επεξεργαστεί και να κατανοήσει γεγονότα και πρόσωπα που προκαλούν το ενδιαφέρον του, φίλος που κάνει σκανταλιές και ζημιές οπότε το παιδί αποφεύγει έμμεσα τις συνέπειες και την τιμωρία, φίλος σύμβουλος, φίλος βοηθός στα δύσκολα, φροντιστής, φίλος για επικοινωνία, «όχημα» ανάπτυξης της φαντασίας, έκφρασης της δημιουργικότητας του παιδιού κτλ.

Οι ψυχαναλυτικές θεωρίες έχουν εντοπίσει τη σημαντική αξία του φανταστικού φίλου στην άμυνα του Εγώ. Αποτελεί ένα επιτυχή τρόπο επίλυσης αναπτυξιακών συγκρούσεων για το παιδί άνευ παθολογικής συμπτωματολογίας. Το φαινόμενο του φανταστικού συντρόφου δεν αποτελεί επουδενί προψυχωτικό στάδιο και εντάσσεται στη φυσιολογική ψυχοσυναισθηματική ανάπτυξη του παιδιού. Πάραυτα, αν αυτό συνεχίζει να εμφανίζεται και σε μεγαλύτερη ηλικία προεφηβεία / εφηβεία / θα ήταν καλό να κατανοήσουμε τις ανάγκες/ κυρίως συναισθηματικές / που καλύπτει η ύπαρξη του φανταστικού φίλου στο παιδί και να το βοηθήσουμε αναλόγως να τις διαχειριστεί. Συνήθως όταν η αιτία δημιουργίας του φανταστικού συντρόφου εξαλείφεται, ο φανταστικός φίλος «πακετάρει τα πράγματα του» και φεύγει και αντίστοιχα όταν η αιτία επανέλθει είναι πολύ πιθανόν «να ξε-πακετάρει» και να συντροφέψει το παιδί.

- Ο γονιός θα ήταν ωφέλιμο να μπει στο παιχνίδι της φαντασίας του παιδιού

Μη φοβηθείτε να μπείτε στο παιχνίδι της φαντασίας του παιδιού σας και αν χρειαστεί «μαλώστε» το φανταστικό σύντροφο για τις σκανταλιές του οριοθετώντας τον όπως θα κάνατε άλλωστε και με το παιδί σας. Ενισχύστε και χαρείτε την ύπαρξη του φανταστικού συντρόφου χωρίς να ξεχνάτε πάραυτα και τους πραγματικούς του συντρόφους!