Αρθρα

Δυσλειτουργιες εργασιακου χωρου και Κοινωνικη Εργασια

Ο χώρος εργασίας του κάθε ατόμου μπορεί να αποτελέσει ως ένας χώρος έκφρασης και δημιουργικότητας αλλά και ως ένας χώρος δημιουργίας πίεσης και αρνητικών συναισθημάτων. Τι γίνεται, λοιπόν, όταν ζητείται από ένα άτομο να περάσει το μεγαλύτερο μέρος της ημέρας του σε ένα περιβάλλον που του δημιουργεί αρνητικά συναισθήματα;

 Η εμφάνιση εργασιακής δυσλειτουργίας, λοιπόν, είναι το αποτέλεσμα της αρνητικής επιρροής της εργασίας στον εργαζόμενο/ άτομο. Από την βιβλιογραφική ανασκόπηση και την έρευνα, προκύπτει ότι είναι δύο οι  κατηγορίες δυσλειτουργιών που κάνουν την εμφάνιση τους στους εργασιακούς χώρους:

  1. Ψυχικές δυσλειτουργίες: Οι λειτουργικές ατέλειες, οι οποίες αντανακλώνται κυρίως στους ψυχικούς μηχανισμούς και αποκλίνουν σαφώς από τις απαιτήσεις και αντιλήψεις της ευρύτερης κοινωνικής πολιτιστικής ομάδας.
  2.  Ψυχοσωματικές δυσλειτουργίες: Οι ασθένειες διαφόρων οργάνων ή λειτουργιών του σώματος, για τις οποίες θεωρείται ότι οι ψυχολογικοί παράγοντες συμβάλλουν καθοριστικά στη δημιουργία τους.

Μεγάλο ρόλο στην εμφάνιση μιας δυσλειτουργίας παίζουν και τα εργασιακά φαινόμενα που επικρατούν σε ορισμένους εργασιακούς χώρους και δημιουργούν αρνητικές συνθήκες εργασίας. Μερικά από αυτά είναι το εργασιακό άγχος (stress), η ψυχολογική τρομοκρατία (mobbing) και η εργασιακή εξουθένωση (burn out).

Το άγχος, είναι το φαινόμενο που έχει μελετηθεί περισσότερο από όλα όλα και υπάρχουν συχνές αναφορές. Φυσικά και δεν μπορεί να θεωρηθεί ως ασθένεια, αλλά, εάν είναι έντονο και διαρκές, μπορεί να προκαλέσει πνευματικά και σωματικά προβλήματα υγείας

Σχετικά, με τον «εργασιακό εκφοβισμό» ή στα αγγλικά mobbing, είναι μια από τις αιτίες για εκδήλωση ψυχικών και σωματικών νοσημάτων καθώς αποτελεί μια αποτελεσματική τακτική «ψυχολογικής τρομοκρατίας» στους εργασιακούς χώρους και χρησιμοποιείται κατάλληλα από τους οργανισμούς, για να απαλλαγούν από το ενοχλητικό ή και το πλεονάζον προσωπικό. Παρατηρήθηκε ότι το επίπεδο απόδοσης ενός εργαζόμενου που υφίσταται mobbing, μπορεί να σημειώσει πτώση κατά 80% όσον αφορά τις ικανότητες του, τις αντιστάσεις του στο εργασιακό άγχος και την προσοχή του,  με αποτέλεσμα την εκδήλωση ψυχικής ή σωματικής ασθένειας.

Η «εργασιακή εξουθένωση» είναι από τα εργασιακά φαινόμενα που μελετάτε όλο και περισσότερο. Το σύνδρομο της επαγγελματικής εξουθένωσης, το οποίο είναι διεθνώς γνωστό ως «burn out»  εκφράζει την ψυχοσωματική καταπόνηση του εργαζομένου και την εξάντληση όλων των προσωπικών και ψυχικών αποθεμάτων κατά την προσπάθεια της προσαρμογής του στις καθημερινές δυσκολίες που σχετίζονται με την επαγγελματική του δραστηριότητα (ΓΣΕΕ, 2004). Τα συμπτώματα της εργασιακής εξουθένωσης «burn out» χωρίζονται σε τρεις (3) μεγάλες κατηγορίες: ψυχικές, σωματικές και συμπεριφοράς. Όσο αναφορά την κατηγορία των ψυχικών συμπτωμάτων, περιλαμβάνει το αίσθημα διαρκούς κόπωσης, θυμό, απογοήτευση, απώλεια ενθουσιασμού, αρνητικές σκέψεις, θλίψη, άγχος, αδυναμία συγκέντρωσης και χαμηλή αυτοεκτίμηση του ατόμου. Τα σωματικά συμπτώματα, αντιστοιχούν σε ημικρανίες, αϋπνίες, γαστρεντερικές διαταραχές, αλλεργίες και γενικά όλες οι σωματικές διαταραχές που συνδέονται με το στρες. Τέλος, έχει παρατηρηθεί ότι συμπτώματα συμπεριφοράς που οφείλονται στο «burn out», σχετίζονται με διάφορες καταχρήσεις (όπως για παράδειγμα αλκοόλ, κάπνισμα, ναρκωτικές ουσίες) και διατροφικές διαταραχές.

Ο ρόλος της Κοινωνικής Εργασίας, σε όσα αναφέραμε, είναι η πρόληψη και αντιμετώπιση των δυσλειτουργιών στον εργασιακό ρόλο. Δηλαδή, πιο συγκεκριμένα σκοπός του Κοινωνικού Λειτουργού σε μια επιχείρηση είναι η επιστράτευση κάθε δυνατού μέσου μέσα στην επιχείρηση, όσο και έξω απ’ αυτή, προκειμένου να βρεθούν λύσεις στις δυσκολίες που εμφανίζει το άτομο από αρνητική επίδραση της εργασίας.

Παντελίδη Φλώρα - Κοινωνική Λειτουργός,

Υπεύθυνη συμβουλευτικού κέντρου "Συν-εργάζομαι"

Δημοσιευμένο Άρθρο στην Εφημερίδα Κοινωνική (25/05/2017)